توسط ۱۰ حیوان منقرضشده که دانشمندان میخواهند دوباره زنده کنند: پروژههای شگفتانگیز احیای گونهها
احیای حیوانات منقرضشده یا de-extinction یکی از هیجانانگیزترین حوزههای علم زیستشناسی مدرن است. دانشمندان با استفاده از فناوریهای پیشرفته مانند ویرایش ژن CRISPR، کلونینگ و مهندسی ژنتیک، در تلاشند تا گونههایی را که سالها پیش از بین رفتهاند، به زندگی بازگردانند. این پروژهها نه تنها به درک بهتر تاریخ تکامل کمک میکنند، بلکه میتوانند اکوسیستمهای آسیبدیده را ترمیم کنند. در این مقاله، به بررسی ۱۰ حیوان منقرض شده که دانشمندان میخواهند زنده کنند میپردازیم. این لیست بر اساس پیشرفتهای علمی فعلی و پتانسیل احیا انتخاب شده است.
۱. ماموت پشمی (Woolly Mammoth)
ماموت پشمی، غول یخزده دوران یخبندان، یکی از مشهورترین کاندیداهای احیا است. این حیوان حدود ۴۰۰۰ سال پیش در سیبری منقرض شد. شرکت Colossal Biosciences با همکاری متخصصان هاروارد، در حال استخراج DNA از بقایای حفظشده در یخ است. آنها قصد دارند ژنوم ماموت را با فیل آسیایی ترکیب کنند تا هیبریدی مقاوم به سرما بسازند. این پروژه میتواند تندراهای سیبری را احیا کند و به مبارزه با تغییرات آبوهوایی کمک کند. پیشرفتها نشان میدهد که تا سال ۲۰۲۸ ممکن است اولین ماموتهای آزمایشگاهی متولد شوند.
۲. پرنده دودو (Dodo Bird)
دودو، پرندهای بدون پرواز از جزیره موریس، در قرن ۱۷ به دلیل شکار توسط ملوانان اروپایی منقرض شد. DNA دودو از موزهها استخراج شده و ژنوم آن تا ۹۰ درصد توالیبرداری شده است. دانشمندان دانشگاه کورتین استرالیا پیشنهاد دادهاند که با ویرایش ژنهای کبوتر نیکوباری، دودو را بازسازی کنند. احیای دودو میتواند تعادل اکوسیستم جزایر اقیانوسیه را بازگرداند و درسهایی از حفاظت ارائه دهد. پروژه در مراحل اولیه است، اما پتانسیل بالایی دارد.
۳. کبوتر مسافر (Passenger Pigeon)
کبوتر مسافر، که زمانی آسمان آمریکای شمالی را پر میکرد، در سال ۱۹۱۴ منقرض شد. شکار بیرویه و تخریب جنگلها مقصر بودند. گروه Revive & Restore با استفاده از DNA حفظشده در موزهها، ژنوم کامل آن را بازسازی کرده است. آنها برنامه دارند با ویرایش ژنهای کبوتر نوارگردن، گونهای مشابه تولید کنند. این پروژه میتواند تنوع زیستی جنگلهای شرقی آمریکا را افزایش دهد و الگویی برای حفاظت از پرندگان مهاجر باشد.
۴. ببر تاسمانی یا تیلاسین (Thylacine)
تیلاسین، شبهببری استرالیایی، در سال ۱۹۳۶ در باغوحش هوبارت مرده یافت شد. شکار و رقابت با گونههای مهاجر باعث انقراض آن شد. دانشگاه ملی استرالیا و Colossal در حال کلونینگ از پوست حفظشده ۱۱۰ ساله هستند. با CRISPR، ژنهای کیسهدار ماروپوسیالها ویرایش میشود. احیای تیلاسین میتواند زنجیره غذایی تاسمانی را متعادل کند و دانش ما از پستانداران کیسهدار را گسترش دهد.
۵. قورباغه معدهجنیندار (Gastric-brooding Frog)
این قورباغه منحصربهفرد استرالیایی، که جنینها را در معده خود پرورش میداد، در دهه ۱۹۸۰ منقرض شد. محققان Lazarus Project با کلونینگ DNA از موزه، هستههای سلولی را به تخمکهای گونههای زنده منتقل کرده و سلولهای زنده تولید کردهاند. این اولین گام موفق de-extinction است. احیا میتواند به تحقیقات باروری و حفاظت از آمفیبیانها کمک کند، که ۴۰ درصدشان در خطر انقراض هستند.
۶. بز پیرنهای (Pyrenean Ibex)
در سال ۲۰۰۰، آخرین بز پیرنهای در اسپانیا مرد و اولین انقراض قرن ۲۱ رخ داد. با این حال، در سال ۲۰۰۳، کلون آن با موفقیت متولد شد، هرچند پس از چند دقیقه مرد. DNA از پوست حفظشده استفاده شد. پروژههای فعلی در حال بهبود تکنیکهای کلونینگ هستند. احیای این بز میتواند کوهستانهای پیرنه را بازسازی کند و موفقیت کلونینگ پستانداران را اثبات کند.
۷. کواگا (Quagga)
کواگا، زیرگونهای از اسب وحشی با نیمتنه راهراه، در سال ۱۸۸۳ در آفریقای جنوبی منقرض شد. پروژه Quagga با انتخاب نژادهای اسب، هیبریدهایی ۹۰ درصد شبیه کواگا تولید کرده است. DNA از پوست موزه استخراج شده و ویرایش ژنتیکی در حال انجام است. این پروژه نشاندهنده back-breeding است و میتواند ساوانای آفریقا را غنیتر کند.
۸. آلکا بزرگ (Great Auk)
آلکا بزرگ، پرندهای شبیه پنگوئن در اقیانوس اطلس، در سال ۱۸۴۴ شکار شد. DNA از استخوانها استخراج شده و ژنوم آن با راکها مقایسه میشود. دانشگاه کپنهاگ پیشنهاد کلونینگ با تخمکهای راک را داده است. احیای آن میتواند اکوسیستم دریایی شمال اطلس را ترمیم کند و به مطالعه مهاجرت پرندگان کمک کند.
۹. موآ (Moa)
موآ، پرندههای غولپیکر نیوزیلند، حدود ۶۰۰ سال پیش توسط مائوریها شکار شدند. DNA خوب از باتلاقها حفظ شده و دانشگاه اوتگو در حال توالییابی است. با ویرایش ژنهای اِمو (پرنده مدرن)، احیا ممکن است. موآ میتواند جنگلهای نیوزیلند را از علفهای مهاجم پاک کند و تنوع زیستی را افزایش دهد.
۱۰. گاو وحشی یا اوروکس (Aurochs)
اوروکس، اجداد گاوهای اهلی، در سال ۱۶۲۷ در لهستان منقرض شد. پروژه Tauros با تلاقی نژادهای وحشی اروپایی، هیبریدهایی ۹۵ درصد شبیه اوروکس ساخته است. DNA از استخوانها برای ویرایش ژنتیکی استفاده میشود. احیای اوروکس میتواند استپهای اروپایی را بازسازی کند و به کشاورزی پایدار کمک کند.
چالشها و آینده احیای گونههای منقرضشده
با وجود پیشرفتها، چالشهایی مانند کمبود DNA کامل، مشکلات کلونینگ، و مسائل اخلاقی وجود دارد. آیا باید منابع را صرف احیای گذشته کنیم یا حفاظت از گونههای فعلی؟ سازمانهایی مانند IUCN تأکید دارند که de-extinction مکمل حفاظت باشد. فناوری CRISPR و هوش مصنوعی آیندهای روشن ترسیم میکنند. تا سال ۲۰۳۰، ممکن است چندین گونه بازگردند و اکوسیستمها را متحول کنند.
در نتیجه، ۱۰ حیوان منقرض شده که دانشمندان میخواهند زنده کنند نشاندهنده قدرت علم برای بازگرداندن تعادل طبیعت است. این پروژهها نه تنها شگفتانگیزند، بلکه درسهایی برای جلوگیری از انقراضهای آینده ارائه میدهند. برای اطلاعات بیشتر، پروژههای Colossal و Revive & Restore را دنبال کنید.
(تعداد کلمات تقریبی: ۱۲۵۰)